Merida is de hoofdstad van de Mexicaanse deelstaat Yucatan. Met ongeveer één miljoen inwoners is het de op twaalf na grootste stad van México. Doordat men in México niet de verplichting heeft nieuwe burgers direct na de geboorte aan te geven, is het onduidelijk hoeveel inwoners deze stad werkelijk telt.

Algemeen
Zoals de meeste koloniale steden in Mexico, is het centrum van Merida opgebouwd volgens een min of meer ruitvormig patroon. Straten die van noord naar zuid lopen hebben oneven nummers en de straten die van oost naar west lopen even nummers. Deze nummering van straten levert een wat bijzondere aanduiding van huisnummers op, zoals bijvoorbeeld "Calle 25 Nr. 139 x 18 y 20". Feitelijk bedoeld men hier mee huisnummer 139 in de straat nummer 25, gelegen tussen de dwarsstraten 18 en 20. Hoewel het op het eerste gezicht wat verwarrend lijkt is het op deze wijze heel eenvoudig om het juiste adres te vinden; verdwalen is onmogelijk!

In het centrum, met als centrale plein het Plaza Grande (meestal Zocalo genoemd) zijn veel gebouwen uit de vroeg-koloniale periode te bewonderen. Aan dit plein bevinden zich de beroemde kathedraal van Merida (San Idelfonso), de Casa de Montejo (nu een vestiging van Banamex, maar wel te bezichtigen), het Palacio Municipal (raadhuis) alsmede het fraaie Palacio del Gobierno (Gouvernementspaleis) wat een aantal wandschilderingen met de betrekking tot de (bloederige!) historie van Yucatan herbergt.

Aan de Calle 60 bevinden onder andere zich het Parque Hidalgo met daarnaast de Iglesia de Jesus (Kerk van Jezus), die in in het jaar 1618 door Spaanse missionarissen als deel van hun klooster werd gesticht. Min of meer parallel aan de Calle 60 loopt de Calle 47 ofwel Paseo Montejo, Door de talrijke enorme villa's uit de 19e eeuw heeft deze boulevard de bijnaam "Champs Elysee van Latijns Amerika" gekregen. Aan de Paseo Montejo bevind zich ook het Antropologisch en Geschiedkundig Museum.

Het merendeel van de vaak wat overdadig aandoende villa's en paleizen aan de Paseo Montejo dateert uit de laat 19de en vroeg 20ste eeuw, de periode dat Yucatan tot grote bloei kwam door de verbouw van 'hennequen', de grondstof voor onder andere sisal-touw. Na deze periode raakten tal van gebouwen in verval of onbruik maar inmiddels zijn tal van historische gebouwen weer in de oude glorie hersteld.

Merida heeft een luchthaven (Aeropuerto Manuel Crecencio Rejón; code MID) maar is ook per auto en per bus vanuit bijvoorbeeld Cancun en Playa del Carmen uitstekend bereikbaar.

Geschiedenis
Merida werd gesticht in 1542 door de Spaanse veroveraar Francisco de Montejo, bijgenaamd El Mozo. De stad werd gesticht op de plaats van een Spaanse kampement (gebouwd op de overblijfselen van de Mayaanse stad T'Ho) en is genoemd naar de gelijknamige stad in de Extramadura in Spanje. In sommige vroeg-koloniale gebouwen komen nog Mayaanse afbeeldingen voor, omdat men zeer oude gebouwen "hergebruikt" heeft.

Vanwege de (inmiddels bijna volledig verdwenen) stadsmuren heeft Merida zich in de koloniale tijd succesvol weten te verdedigen tegen de talloze opstanden van de Maya's. De imposante kathedraal van Merida werd gebouwd tussen 1561 en 1598, en is daarmee de oudste van Latijns-Amerika.

In het jaar 1821 werd in Merida de onafhankelijkheid van Yucatan uitgeroepen, maar al snel daarna werd besloten om Yucatan bij de Verenigde Staten van Mexico aan te sluiten. In de jaren dertig en veertig van de negentiende eeuw was Merida desalniettemin kortstondig de hoofdstad van de onafhankelijke Republiek Yucatan (La Hermana Republica de Yucatan). Deze afscheiding had onder meer te maken met het feit dat Yucatan veel rijker was (en is) dan andere delen van Mexico. Tot op de dag van vandaag zijn de inwoners van Yucatan zeer trots op hun eigen identiteit en historie en het is dan ook niet ongebruikelijk dat bedrijven de aanduiding "Empresa 100% Yucateca" (100% Yucateecs bedrijf) voeren.

Merida vandaag
Vandaag de dag geniet Merida bekendheid vanwege het goede klimaat, de grote veiligheid, maar zeker ook vanwege de traditionele gastvrijheid van de bevolking. Om deze reden kent Merida dan ook een grote instroom aan nieuwe bewoners. Veel Mexicanen verhuizen naar deze prachtige stad maar ook veel buitenlanders hebben hier inmiddels een nieuw (t)huis gevonden.